SUCCESVOLLE START VAN PLUSVARIANTEN VOOR 8e GROEPERS

Het Rhedens Dieren werd in het recente verleden regelmatig benaderd door het basisonderwijs met de vraag of de school iets zou kunnen betekenen voor leerlingen in groep 8 die meer- of hoogbegaafd zijn. Leerlingen die behoefte hebben aan extra onderwijsaanbod met uitdagende lessen. Op Het Rhedens Dieren krijgen alle leerlingen in de afdeling havo-vwo zogenaamde Plusvarianten. In het eerste jaar maken zij kennis met vijf varianten in vijf blokken van zes weken. In de tweede klas maken zij een keuze voor een Plusvariant die past bij hun interesse of aanleg; deze variant volgen zij ook in het derde leerjaar. Om tegemoet te komen aan de vraag van de basisscholen, is de school het afgelopen najaar begonnen met het aanbieden van het Plusvariantenprogramma aan 8e groepers met een voorsprong. Rheporter was benieuwd naar de eerste ervaringen.

Het programma telt in totaal vijf Plusvarianten:
Techn@: kennismaken met exacte vakken, onderzoeken en proefjes doen rondom diverse thema’s;
Podiumkunsten: aanleren van toneelvaardigheden, behandelen en toepassen van theatertheorie, regisseren en presenteren;
Cambridge Engels: actief spreken, luisteren, lezen, schrijven en diverse opdrachten samen uitvoeren;
Sport+: bewegingsactiviteiten en het spelen van rollen (deelnemer, ontwerper, organisator of scheidsrechter);
Klassieke talen: kennismaken met Grieks-Romeinse cultuur en taal (spelen met woorden, mythologie en Romeins wonen).

Veel animo
Bij de inschrijving bleek er al snel meer belangstelling te zijn dan verwacht. Het was aanvankelijk de bedoeling om met één klas van maximaal 25 leerlingen van start te gaan, maar het werden er uiteindelijk twee. Direct na de herfstvakantie was de eerste les; inmiddels zijn de 8e groepers met het derde blok bezig. Het programma loopt tot het eind van het schooljaar, waarbij de lessen steeds op dinsdagmiddag plaatsvinden – dus onder schooltijd. De leerlingen hebben uiteraard toestemming van hun basisschool gekregen om aan het programma mee te doen. Het project wordt gecoördineerd door Ferhat Aydur, afdelingsleider havo/vwo onderbouw in Dieren.

Voorbereiding
De docenten die de Plusvarianten geven, zijn voorafgaand aan de start van het programma door Krista den Hertog voorbereid op het lesgeven aan leerlingen met een voorsprong. Den Hertog is directeur van Kikidio, een adviespraktijk in Velp die is gespecialiseerd in de begeleiding van meer- en hoogbegaafde kinderen. Zij blijft gedurende het gehele project langszij om zowel leerlingen als docenten te ondersteunen. Van oorsprong is Den Hertog leerkracht basisonderwijs en onderwijskundige. Later specialiseerde zij zich in hoogbegaafdheid, leerstrategieën, cognitieve functies, mediërend leren, verrijkingsmateriaal en autisme. Den Hertog: ‘Om kinderen op een prettige manier de nodige studievaardigheden aan te leren, gebruik ik onder andere materiaal uit het instrumenteel verrijkingsprogramma (IVP), Montessoriprincipes en (denk)spellen. Ideeën uit de vrije schoolpedagogiek gebruik ik om kinderen kansen te bieden zich ook op kunstzinnig vlak te ontwikkelen.’

Inzichten
Haar manier van begeleiden is dus gebaseerd op inzichten uit de sociale psychologie, de vrije schoolpedagogiek en het Montessorionderwijs. Daarnaast baseert zij zich op de theorie van Reuver Feuerstein en Pnina Klein. ‘Ik heb de opleiding tot IVP-docent gedaan. In deze opleiding heb ik leren werken met de instrumenten van Feuerstein om de cognitieve ontwikkeling van mensen te stimuleren. De instrumenten vormen samen het instrumenteel verrijkingsprogramma. Dit is prachtig inhoudsloos materiaal, waarmee cognitieve functies kunnen worden gestimuleerd. Aangezien ik de opleiding succesvol heb afgerond, kan ik deze instrumenten inmiddels inzetten in mijn praktijk.’ Momenteel volgt Den Hertog ook nog de postacademische opleiding tot Europees Specialist Hoogbegaafdheid. Deze opleiding wordt verzorgd door het Centrum voor Begaafdheidsonderzoek en de Radboud Universiteit in Nijmegen.

Enthousiast
Den Hertog is enthousiast over de manier waarop het Plusvariantenprogramma voor 8e groepers tot dusver verloopt op Het Rhedens Dieren. Het eerste blok met Techn@ en Klassieke Talen en het tweede blok met Podiumkunsten en Sport+ is inmiddels achter de rug. Momenteel volgen de leerlingen de varianten Klassieke Talen en Cambridge Engels. ‘Wat mij opvalt is dat de docenten enthousiast en betrokken zijn. Ze hebben respect voor de kinderen, werken met veel plezier en weten de leerlingen te motiveren’, zegt Den Hertog. Ze is om de week aanwezig bij de lessen. Volgens haar zijn de docenten vooral verrast door de leergierigheid van de leerlingen. ‘Maar ook valt hun de verschillende manieren van denken op bij de kinderen. Die is gericht op het geheel, of juist meer op de details, ofwel op beide. Bovendien worden de docenten geconfronteerd met bijzondere vragen en oplossingen. Dat alles maakt dat de docenten ook uitgedaagd worden.’

Meer dan IQ
Eén van de doelstellingen van het project is dat leerlingen inzicht krijgen in hun eigen leervermogen vanuit de theorie van Robert Sternberg. Deze Amerikaanse psycholoog en IQ-expert gaat ervan uit dat je niet alleen op basis van het IQ de leerresultaten van kinderen kunt voorspellen. Hij onderscheidt drie soorten mentale vermogens: analytisch (vooral gemeten in IQ-tests, onder meer het als-dan denken), het creatieve vermogen (flexibel denken, ideeën kunnen voortbrengen) en het praktische vermogen (ideeën om plannen daadwerkelijk te realiseren, plannen, taken verdelen, etc.). Volgens Sternberg is iemand hoogbegaafd als hij op minstens één van deze drie gebieden hoog scoort. Den Hertog constateert dat de docenten het soms lastig vinden om vanuit deze invalshoek les te geven. ‘Dat behoeft nog extra aandacht. Maar dat onderwijs aan deze leerlingen sowieso om een andere benadering vraagt, daar zijn de leerkrachten wel van doordrongen. Kinderen met een voorsprong zijn gebaat bij het stellen van open vragen, het geven van open opdrachten en de gelegenheid krijgen om iets te creëren. Het is van belang dat zij meer leren over hun eigen vermogens en die van anderen.’

Goede ervaring
Hoe ervaren de kinderen de lessen? Den Hertog zegt veel positieve geluiden te horen. ‘Ze gaan enthousiast naar de lessen en worden vriendjes met klasgenoten. Ze leren door te zetten, vragen te stellen én ze komen erachter dat oefenen belangrijk is om ergens goed in te worden. Want je hoeft niet direct iets te kunnen. Je kunt ook iets oefenen. Dat is voor deze leerlingen een hele goede ervaring. Zij denken wel eens dat ze alles direct moeten kunnen, want anders denken ze dat ze niet meer slim zijn…’

Ontspannen
Nieuwsgierig geworden ging Rheporter een kijkje nemen in één van de lessen van het Plusvariantenprogramma. Wat direct opvalt is het ontspannen sfeertje in de klas en de vanzelfsprekende manier waarop de kinderen, voor het merendeel meisjes, actief meedoen aan de les - in dit geval Cambridge Engels. Docenten van dienst zijn mevrouw Nicoll en mevrouw Aalbers. Zij geven de kinderen opdracht om een gedicht te schrijven in het Engels, dat aan het eind van de les mag (dus niet moet) worden voorgedragen. Het merendeel van de kinderen geeft onbevangen gehoor aan die oproep. Ze worden stuk voor stuk beloond met een gul applaus van hun klasgenoten.

Alles wat de beide docenten zeggen, doen zij zowel in het Engels als in het Nederlands, om de kinderen spelenderwijs aan de taal te laten wennen. Hun benadering is positief, aanmoedigend en stimulerend. Als aan het eind van de les gevraagd wordt wie er wat vragen van Rheporter wil beantwoorden, steekt minstens driekwart van de klas gretig zijn of haar vinger op. Het moge duidelijk zijn: de jonge leerlingen hebben het uitstekend naar hun zin in de Plusvariantenklas.

Hoger niveau
Olivia is elf jaar, woont in Velp en zit op De Arnhorst. De basisschool van haar Rhedense leeftijdgenootje Loes is De Rheder Enk. Beiden vinden het heel leuk om mee te doen. Olivia leert graag nieuwe dingen en Loes spreekt het leren ‘op een hoger niveau’ aan. ‘Soms zijn de lessen best een beetje moeilijk’, vindt Oliva en ze geeft het vak Klassieke Talen als voorbeeld. Voor Loes geldt dat minder, omdat zij op de basisschool al extra dingen heeft geleerd. Beiden zijn vóór het Plusvariantenprogramma nooit eerder op een middelbare school geweest. Wat hen vooral is opgevallen zijn de omvang van de school en het elk uur wisselen van klaslokaal.

Vonden ze het niet eng om als 8e groeper op Het Rhedens te verschijnen? De meisjes knikken. ‘Heel veel van de leerlingen hier op school vonden ons echt superklein. Ze dachten dat we nieuwe brugklassers waren. Als we dan de trap op moesten, tegen het verkeer in, dan voel je je niet helemaal op je gemak.’ Over de docenten en hun klasgenoten zijn ze heel tevreden. ‘De lesstof wordt goed uitgelegd en je kunt alles vragen’, zegt Olivia. Loes vult aan: ‘Net als de docenten zijn ook de kinderen heel aardig. We maken nieuwe vriendinnetjes en fietsen in groepjes naar de les. Eén jongen is wel een beetje luidruchtig…’

Beiden zeggen er naar uit te kijken om na de zomervakantie de basisschool te verruilen voor de middelbare school. Ze verheugen zich op een nieuwe omgeving, nieuwe vakken en nieuwe kinderen. ‘Maar huiswerk krijgen lijkt me minder leuk’, zegt Loes. ‘En m’n oude klas zal ik ook wel missen’, besluit Olivia het vraaggesprek.

Evaluatie
Komt er een volgend jaar een vervolg op het Plusvariantenprogramma? Mirjam Bunt, locatiedirecteur van Het Rhedens Dieren, zegt hierover: ‘Dat is in principe wel  de bedoeling, mede gezien de positieve ervaringen die we tot nu toe met het project hebben opgedaan. Zowel de kinderen als de docenten zijn heel enthousiast, omdat beide groepen op een nieuwe manier worden uitgedaagd. En ook van ouders krijgen we heel positieve reacties. Maar we gaan het project in april of mei eerst uitvoerig evalueren. Pas daarna zal definitief duidelijk worden of we hiermee door kunnen gaan.’